`Globallashuv jarayonida zamonaviy tilshunoslikning fan, ta`lim va amaliyot bilan integratsiyasi: yangi yondashuvlar, imkoniyatlar va muammolar` mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy anjuman

“SODDA GAPDA SUBYEKT PREDIKAT O‘RTASIDA SINTAGMATIK MUNOSABATLAR” MAVZUSIDA OLIB BORILGAN ILMIY YONDASHUVLAR

Mualliflar

Azamova Gulruh Akbar qizi, G.M. Norova


Annotatsiya
Sodda gaplardagi (qiyoslayotgan ingliz tilida esa simple clause) subyekt–predikat munosabatlari sintaksisning markaziy masalalaridan biri bo`lib, tilshunoslikning turli maktablari va metodologiyalari tomonidan turlicha talqin qilingan. Ushbu maqolada ingliz va o`zbek tillarining sodda gaplaridagi subyekt–predikat munosabatlari borasida izlanishlar olib borgan tilshunoslarning g`oyalari tahlil qilinib, ularning umumiy (universal) va xususiy (til-spesifik) jihatlarini aniqlangan, turli misollar asosida tilshunoslarning g`oyalari izohlangan.
Kalit soʻzlar:
subyekt, predikat, predikatsiya, sintagmatik bog‘lanish, pragmatic birlik, pragmatik rol, valentlik nazariyasi.

Adabiyotlar roʻyxati
1. Saussure, F. de. Cours de linguistique générale. – Paris: Payot, 1916.
2. Tesnière, L. Éléments de syntaxe structurale. – Paris: Klincksieck, 1959.
3. Lyons, J. Introduction to Theoretical Linguistics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1968.
4. Rothstein, S. (2004). Predicates and Their Subjects. Springer. https://link.springer.com/book/10.1007/978-94-010-0690-3
5. Mahowald, K., Fedorenko, E., Gibson, E. (2022). Grammatical cues to subjecthood are redundant in a majority of simple clauses across languages. https://journals.lki.lt/bendrinekalba/article/view/2063
6. Hudson, R. (2003). Subject–verb agreement in English. English Language and Linguistics, 7(2)
7. Shaxmatov, A. A. Sintaksis russkogo yazyka. – Moskva: Nauka, 1957.
8. Vinogradov, V. V. Russkiy yazyk (Grammaticheskoe uchenie o slove). – Moskva: Nauka, 1947.
9. Zolotova, G. A. Kommunikativnye aspekty russkogo sintaksisa. – Moskva: Nauka, 1982
10. Mikhailova, O. A., & Mikhailova, J. N. (2020). The Semantic Subject in Russian Impersonal Sentence. Filclass. https://www.filclass.ru/en/archive/2020/vol-25-2/semanticheskij-subekt-v-russkikh-bezlichnykh-predlozheniyakh
11. Mel’čuk, I. A. (2022). Russian Reduplicative Surface-Syntactic Relations in the Perspective of General Syntax. RUDN Journal of Linguistics.
12. Asqarova, G‘. Hozirgi o‘zbek adabiy tili sintaksisi. – Toshkent: O‘zbekiston, 1981.
13. Safarov, F. S., & Jumayeva, G. E. (2022). Morphological subject in the Uzbek language. International Journal of Social Science and Interdisciplinary Research (IJSSIR), 11(6), 191–198.
14. Gaffarov, A. A. (2024). Specific Aspects of Modern Uzbek Syntax. World of Science Journal (WoS), 4(5), 45–58.
15. Madrahimov, R. O‘zbek tili sodda gaplar sintaksisi. – Toshkent: Fan, 1995.

Full Text PDF

DOWNLOAD PDF 22.12.2025