Annotatsiya
Mazkur maqolada AL-10325046633-sonli `UzSemCor: O`zbekcha yozma matnlarni SI orqali semantik takomillashtiruvchi platforma` mavzusidagi amaliy loyiha (2026-2027) doirasida amalga oshirilayotgan ishlarning nazariy asoslari bayon qilingan. O`zbek tilidagi ko`p ma`noli leksik birliklarni kontekst asosida semantik jihatdan belgilash, ularning ma`no variantlarini farqlash hamda korpus ma`lumotlarini avtomatik va ekspert nazorati ostida semantik annotatsiyalashga mo`ljallangan UzSemCor semantik takomillashtiruvchi platformasini yaratishning nazariy asoslari tadqiq etiladi. Tadqiqotning nazariy-metodologik bazasini semantik korpus, WordNet tipidagi leksik-semantik tarmoqlar, Word Sense Disambiguation (WSD semantika, kontekstual embeddinglar, morfologik va sintaktik annotatsiya hamda inson–mashina hamkorligidagi korpus annotatsiyasini yaratish borasidagi dastlabki yondashuvlar tashkil etishi borasidagi fikrlar tahlilga tortilgan.
Adabiyotlar roʻyxati
1. Agostini, A., Usmanov, T., Khamdamov, U., Abdurakhmonova, N., & Mamasaidov, M. (2021). UZWORDNET: A Lexical–Semantic Database for the Uzbek Language. Proceedings of the 11th Global Wordnet Conference, 8–19. DOI: 10.18653/v1/2021.gwc–1.2.
2. Akhundjanova, A., & Talamo, L. (2025). Universal Dependencies Treebank for Uzbek. Proceedings of the Third Workshop on Resources and Representations for Under–Resourced Languages and Domains (RESOURCEFUL–2025), 1–6.
3. Fellbaum, C. (Ed.). (1998). WordNet: An Electronic Lexical Database. Cambridge, MA: MIT Press.
4. Miller, G. A., Leacock, C., Tengi, R., & Bunker, R. T. (1993). A Semantic Concordance. Human Language Technology: Proceedings of a Workshop Held at Plainsboro, New Jersey.
5. Miller, G. A. (1995). WordNet: A Lexical Database for English. Communications of the ACM, 38(11), 39–41.
6. McCarthy, D. (2009). Word Sense Disambiguation: An Overview. Language and Linguistics Compass, 3(2), 537–558. DOI: 10.1111/j.1749–818X.2009.00131.x.
7. Navigli, R. (2009). Word Sense Disambiguation: A Survey. ACM Computing Surveys, 41(2), Article 10, 1–69. DOI: 10.1145/1459352.1459355.
8. Matlatipov, S. G., & Aripov, M. (2026). UzUDT: Uzbek Universal Dependencies Treebank. Proceedings of the Fifteenth Language Resources and Evaluation Conference (LREC 2026), 11642–11649. DOI: 10.63317/2uedjqezjxn5.
9. Matlatipov, S. G., Aripov, M., Bobokandov, M., & Matlatipov, G. (2026). Annotated universal dependencies dataset for literary and educational Uzbek texts. Data in Brief, 66, 112857. DOI: 10.1016/j.dib.2026.112857.
10. Abdurakhmonova, N. (2021). Formal-Functional Models of The Uzbek Electron Corpus. ANGLISTICUM. Journal of the Association-Institute for English Language and American Studies, 10(8), 59-66.