“Nazarovani xotirlab” mavzusidagi professor, iqtisodiyot fanlari doktori Gulchehra Gazievna Nazarovaning 70 yilligiga bag'ishlangan I xalqaro  ilmiy-amaliy anjuman

23.05.2025


OZARBAYJONDA INKLUSIV TA'LIM TIZIMINING SHAKLLANISHI

Абдуллаева Расмия Сабир

Ta'lim iqtisodiy o'sish, aholining ijtimoiy himoyasini mustahkamlash, daromadlarning oshishi va bandlik imkoniyatlarini yaxshilashda muhim rol o'ynaydi. Shuning uchun hukumatlar ta'lim sohasining rivojlanishini ijtimoiy-iqtisodiy siyosatining ustuvor yo'nalishi sifatida belgilaydilar. Shuni ta'kidlash kerakki, zamonaviy davrda jamiyatlarning rivojlanish darajasi faqat iqtisodiy ko'rsatkichlar bilan emas, balki ta'limning har bir shaxs uchun erkin va teng imkoniyatlar yaratish bilan o'lchanadi. Shu nuqtai nazardan inkluziv ta'lim XXI asrning asosiy ta'lim yondashuvlaridan biri sifatida qabul qilinadi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining "Hech kimni ortda qoldirmaslik" printsipiga muvofiq, inkluziv ta'lim ijtimoiy adolatni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. Ushbu model faqat jismoniy imkoniyatlari cheklangan bolalarni emas, balki turli til, etnik va madaniy guruhlarga mansub shaxslarni o'z ichiga olib, ta'limda ajratishning oldini olishni maqsad qiladi. O'zbekiston Respublikasida ham ta'lim jamiyat hayotida muhim rol o'ynaydi, aholining ijtimoiy himoyasini mustahkamlashda va bandlikni ta'minlashda alohida ahamiyat kasb etadigan sohalardan biridir. Dunyo bo'ylab bo'lgani kabi, zamonaviy davrda O'zbekistonda ham inkluziv ta'lim tizimining shakllanishi davlatning ijtimoiy-iqtisodiy siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biri sifatida belgilangan. So'nggi yillarda bu sohada huquqiy baza takomillashtirildi, inkluziv maktablar va sinflar yaratish yo'nalishida bir qator tadbirlar o'tkazildi. Ammo mavjud vaziyatni tahlil qilish shuni ko'rsatadiki, inkluziv ta'limga erishish uchun amalga oshirilishi zarur bo'lgan bir qator islohotlar mavjud. Ushbu tadqiqotda birinchi marta O'zbekistonda inkluziv ta'lim tizimining mavjud holati baholanib, uni yaxshilash yo'llari ko'rsatilgan. Tadqiqotda tizimli yondashuv, analitik umumlashtirish va taqqosiy tahlil metodlaridan foydalanilgan.

13.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

О СЛОВАРНОМ СОСТАВЕ УСТНОГО НАРОДНОГО ТВОРЧЕСТВА

Мамедова M.X.

Необходимость изучения влияния азербайджанского устного народного творчества на современные языковые процессы определена его значением в формировании национального самосознания, обогащении творческого потенциала людей и расширении их мировоззрения. В целом совершенствование владения языком влияет на духовный мир человека, на культуру общения, на его отношение к миру. Вместе с тем современный азербайджанский язык подложен влиянию социальных сетей, широкой миграции его носителей, городского образа жизни. Все это разобщает людей, лишает их непосредственного общения. В статье показано, что на протяжении последних полутораста лет язык жителей страны подвергся значительным изменениям, связанным с упрощением и обеднением языкового состава. Фольклор, устная народная литература все меньше усваиваются носителями языка, поскольку они перестают жить в сознании людей. Сегодня языковое богатство фольклора сохранилось лишь в записях сказителей. Из года в год уменьшается число применяемых оборотов и выражений, излагаемых сказаний и легенд. Предлагается ввести ряд мер по пропаганде и изучению образцов устного народного творчества в СМИ, через систему образования, выработку делового общения и т. д. Каждый стиль современной устной речи должен быть обогащен на основе фольклорного словаря.

11.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

КУЛЬТУРНЫЕ РАЗЛИЧИЯ В ОЖИДАНИЯХ И ВОСПРИЯТИИ СЕРВИСА ТУРИСТАМИ ИЗ АНГЛОЯЗЫЧНЫХ СТРАН

Ыпышова Нургуль Узакбаевна, Ташиева Айилина Шайлообековна, Ыпышова Айжамал Узакбаевна

В статье рассматриваются культурные различия в ожиданиях и восприятии туристического сервиса англоязычными гостями в Кыргызстане. Особое внимание уделяется анализу речевого этикета как ключевого компонента эффективного межкультурного взаимодействия, влияющего на качество туристического опыта. Исследование опирается на теоретические концепции межкультурной коммуникации и включает сравнительный анализ речевых стратегий кыргызской и англоязычной культур. Выявляются различия в формировании приветственных формул, выражении благодарности, невербальном взаимодействии и ожиданиях туристов от сервиса. Практическая значимость работы заключается в разработке рекомендаций для туристической индустрии, направленных на адаптацию речевого поведения, обучение персонала и создание специализированных туристических программ. Реализация этих мер способствует повышению удовлетворенности туристов, улучшению международного имиджа страны и усилению конкурентоспособности туристического сектора.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

РАЗВИТИЕ ТУРИЗМА И ЗНАЧЕНИЕ ЛИНГВОКУЛЬТУРНОЙ КОМПЕТЕНЦИИ

Ташиева Нуржамал Сайпидиновна

В условиях глобализации и стремительного развития цифровых технологий в туристической сфере возрастает значимость высокого уровня обслуживания, особенно в аспекте межкультурной коммуникации. Актуальность настоящего исследования продиктована необходимостью формирования у специалистов туризма лингвокультурной компетенции, владения нормами речевого этикета и навыками эффективного общения с представителями различных культур. Цель статьи — проанализировать значение межкультурной коммуникации и речевого поведения в процессе профессиональной подготовки и практической деятельности в туристическом обслуживании. В работе использованы методы сравнительного анализа, описания и интерпретации, а также элементы эмпирического наблюдения. В результате исследования выявлены основные черты кыргызского традиционного гостеприимства, формы речевого взаимодействия и ожидания иностранных туристов в отношении сервиса. Обоснована необходимость включения культурных и языковых компонентов в образовательные программы для будущих специалистов. В завершение представлены рекомендации по улучшению подготовки кадров с учетом межкультурной специфики и мировых тенденций в сфере туризма.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

ЮРИДИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ АКЦИОНЕРНЫХ ОБЩЕСТВ И ИХ РОЛЬ В ЭКОНОМИЧЕСКОМ РАЗВИТИИ

Муратбаева Элеонора Мухамеджановна

В данной тезисной работе проанализированы порядок создания акционерных обществ, их правовой статус и основные нормативно-правовые акты, регулирующие их деятельность, в частности Закон Республики Узбекистан «Об акционерных обществах и защите прав акционеров». На основе международного опыта, включая рекомендации ОЭСР и Всемирного банка, национальное законодательство сопоставлено с современными принципами корпоративного управления.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

ВЛИЯНИЕ ИИ НА МЕЖДУНАРОДНУЮ ТОРГОВЛЮ И ЛОГИСТИКУ: ВОЗМОЖНОСТИ И ПРОБЛЕМЫ

Арифханова Гулрух Анвар кизы

This study aims to explore the transformative potential of Artificial Intelligence (AI) in international trade, focusing on its key roles in optimizing trade operations, enhancing trade finance, and expanding market access. In trade optimization, AI leverages advanced machine learning and predictive analytics to enhance demand forecasting, route optimization, and customs procedures, leading to more efficient logistics and inventory management.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

ORTA ASYA TÜRK DEVLETLERİNİN ELEKTRİK İHRACATININ KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜĞÜ VE REKABET GÜCÜ ANALİZİ

Jamil Taghiyev, Khayala Aliguliyeva

Yeşil enerji üretiminin artırılması karbon emisyonlarının azaltılmasını sağlayarak sadece çevresel değil, aynı zamanda ekonomik ve stratejik bir avantaja dönüşmektedir. Bu konularda mevcut çalışmalar da yapılmıştır. Bu makalede, söz konusu ülkelerin 2017-2023 yılları arasındaki elektrik ihracatı incelenmekte ve ticaret dengesi, açıklanmış karşılaştırmalı üstünlük, göreli ticaret avantajı, göreli ihracat avantajı ve göreli ithalat avantajı endeksleri kullanılarak ampirik analizler yapılmaktadır. Kullanılan veri kaynağı Uluslararası Ticaret Merkezi’dir.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

NUR TASHXISINING GINEKOLOGIK KASALLIKLARNI ANIQLASH VA DAVOLASHDAGI AHAMIYATI

Rixsirova Nazira Toxirovna, Barnoxonim Yuldasheva Maribjanovna

Ushbu maqolada zamonaviy tibbiyotda nur tashxisi nafaqat ginekologik kasalliklarni aniqlashda, shu bilan barcha kasalliklarni aniqlash, erta tashxislash hamda kasallik rivojlanayotkan (bosqichlari) faoliyatini aniqlash va ularni davolashda muhim ahamiyatga ega.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

BOSHQARUV HISOBI VA UNING ZAMONAVIY RIVOJLANISH YO‘NALISHLARI

Onorboev Sh.M.

Jaxon iqtisodiyotining globalashuvi o‘z navbatida iqtisodiyotda tashkil etish va boshqarish jarayonlarining xam o‘zgarishlariga olib kelmoqda. Ayniqsa ishlab chiqarishni tashkil etish va bozor bilan bog‘liq faoliyatlar katta o‘zgarishlarga sodir bo‘ldi. Milliy bozorlarning chegaralari o‘zgarib ular xalqaro bozorlarning ma’lum qismlariga aylandi. Bozorlarda raqobatchilarning sonlari ko‘payib, raqobatning kuchayishi yuz berdi. Yangi va sifatli maxsulotlarning ko‘payishi maxsulot ishlab chiqarish jarayonlariga xam ta’sir ko‘rsatib, samaradorlikni oshirishning zamonaviy usullarini joriy qilishni zaruriyatini yuzaga keltirdi. Maxsulotlarni ishlab chiqarishning xayot davrlarining qisqarishi maxsulotlarni takomillashtirish va yangilash jarayonlariga xam ta’sir ko‘rsatdi. Bunday o‘zgarishlar ishlab chiqarish sub’ektlarining ishlab chiqarish munosabatlarini zamonaviy usullarda tashkil etishi va boshqarishini taqozo etadi. Bunday sharoitda tarmoqda faoliyat olib borayotgan ishtirokchilar o‘z foliyatlarida zamonaviy, iqtisodiy tomondan samarali bo‘lgan usullar yordamida ko‘tarishga xarakat qilmoqdalar. Boshqaruv hisobi paydo bo‘lganiga ko‘p bo‘lmagan hisobning tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, u bugungi kunda xo‘jalik sub’ektlarida boshqaruvning muxim funktsiyasi sifatida o‘zini nomoyon qilmoqda. Boshqaruv hisobining zamonaviy usullar yordamida rivojlanishi xo‘jalik sub’ektlari samaradorligini oshirishga katta rol o‘ynaydi. Boshqaruv hisobining rivojlanish tendentsiyalarini aniqlash va uni o‘ziga xos tomonlarini tafsiflash ushbu ilmiy ishni oldiga qo‘yilgan vazifa bo‘lib hisoblanadi.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish

«PROSPECTS FOR THE DEVELOPMENT AND CHALLENGES OF THE GREEN ECONOMY IN UZBEKISTAN: ANALYSIS OF GLOBAL EXPERIENCE»

Musayeva Gavxar Axmatjon kizi

Yashil iqtisodiyotga o'tish barqaror rivojlanishga erishish uchun muhim vazifadir. Ushbu ishda ekologik toza iqtisodiyotni shakllantirishning asosiy jihatlari, «yashil» texnologiyalarni joriy etish bo'yicha xalqaro tajribalar va ularning O'zbekistonda qo'llanilishi ko'rib chiqiladi. Respublikada rivojlanishning to'siqlari va istiqbollari alohida e'tiborga olingan. Qonunchilik tahlili, xorijiy va mahalliy tashabbuslarning muvaffaqiyatli misollari hamda milliy strategiyani takomillashtirish bo'yicha takliflar keltirilgan.

02.06.2025 Ko`rish Yuklab olish