Ushbu maqolada ixotazorlarni hududlar bo‘yicha to‘g‘ri joylashtirishning ilmiy-amaliy asoslari yoritilgan. Ixotazorlarni joylashtirish, shamol tezligi va yo‘nalishiga nisbatan optimal masofalar hamda konstruksiyalarni tanlashning agroekologik va agromeliorativ samaradorlikka ta'siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Ixotazorlarni to‘g‘ri joyashtirish qishloq xo‘jaligi ekin maydonlarida shamol tezligini susaytirib, qishloq xo‘jaligi ekinlarini xosildorligini oshirishga xizmat qiladi.
05.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
Maqolada agrosanoat klasterlari tarkibida agroturistik xizmatlarni tashkil etishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmi va investitsion samaradorligi Samarqand viloyatining uzumchilik-mayizchilik ixtisosligi misolida tadqiq etilgan. O‘zbekistondagi 633 ta agroklasterning tarkibiy tahlili, lokalizatsiya koeffitsienti (LQ), diskontlangan pul oqimlari modeli (NPV, IRR, PI, DPP), sezgirlik tahlili va 10 000 iteratsiyali Monte-Karlo simulyatsiyasi qo‘llanilgan. Samarqand viloyati 2024-yilda respublikada yetishtirilgan uzumning 37,0 foizini berib, uzum bo‘yicha LQ = 2,98 ga teng ekanligi, ya’ni viloyat aynan uzum klasterlari negizidagi agroturizm uchun eng qulay hudud ekanligi asoslangan. Klaster tarkibidagi namunaviy agroturistik modul (3,25 mlrd so‘m investitsiya) bazaviy ssenariyda NPV = 1 996 mln so‘m, IRR = 30,5 %, diskontlangan qoplanish muddati 6,6 yil natija berishi, Monte-Karlo simulyatsiyasi bo‘yicha esa loyihaning ijobiy NPV bilan yakunlanish ehtimoli 92,1 % ekanligi aniqlangan. Natijalar asosida klaster–agroturizm integratsiyasining uch bosqichli mexanizmi taklif etilgan.
20.10.2026 Ko`rish Yuklab olish
Maqolada qoramollar nekrobakteriozining oldini olishda dorivor o‘simliklardan foydalanish istiqbollari ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilinadi. O‘simlik asosidagi vositalarni mavjud profilaktika choralariga qo‘shish imkoniyatlari va ularning ekologik jihatlari muhokama qilinadi. Ularning samaradorligi hamda xavfsizligini maxsus tadqiqotlarda baholash zarurligi ta’kidlanadi.
07.10.2026 Ko`rish Yuklab olish
Tezisda qo‘shilgan qiymat solig‘ini (QQS) undirish metodologiyasini takomillashtirishning nazariy-uslubiy asoslari yoritilgan. “QQS undirish” tushunchasining iqtisodiy mazmuni soliq krediti, hisobvaraq-fakturalar tizimi va qiymat aylanishi nuqtai nazaridan aniqlashtirilgan, undirish samaradorligini baholashning kompleks metodologiyasi taklif etilgan, kichik biznes subyektlarini QQS zanjiriga integratsiyalash mexanizmi asoslangan hamda 2010–2025 yillar ma’lumotlari asosida ekonometrik model natijalari keltirilgan.
20.09.2026 Ko`rish Yuklab olish
Maqolada qishloq xo‘jaligida texnik-texnologik salohiyatdan foydalanish samaradorligini baholash va prognozlashning zamonaviy ekonometrik yondashuvlari tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida Andijon viloyati fermer xo‘jaliklari misolida texnik-texnologik salohiyatga ta’sir etuvchi omillar DEA (Data Envelopment Analysis), Cobb–Douglas ishlab chiqarish funksiyasi, Tobit regressiyasi hamda ARIMA prognoz modeli asosida baholangan. Olingan natijalar texnik vositalardan foydalanish samaradorligini oshirish, ishlab chiqarish resurslaridan oqilona foydalanish va texnik modernizatsiya jarayonlarini jadallashtirishning ustuvor yo‘nalishlarini aniqlash imkonini berdi. Tadqiqot yakunida qishloq xo‘jaligida texnik-texnologik salohiyatni rivojlantirish, lizing mexanizmlarini takomillashtirish hamda innovatsion agrotexnologiyalarni keng joriy etishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
07.12.2025 Ko`rish Yuklab olish
This study analyzes the current state of degraded irrigated lands. It examines how factors such as decreased soil fertility, salinization, water scarcity, and improper management have reduced the agricultural potential of these lands. The research presents recommendations for mitigating degradation based on modern technologies and agrotechnical measures, including water conservation and improvement of land reclamation practices. This work is of crucial importance for restoring the fertility of agricultural lands and achieving sustainable development.
15.01.2026 Ko`rish Yuklab olish
Efficient use of land resources in dehkan and household farms is a key factor in ensuring food security and sustainable agricultural development under conditions of limited arable land. Due to natural and anthropogenic impacts, the quality and availability of agricultural land are gradually decreasing, which increases the importance of improving land use efficiency. This article analyzes the organizational and economic foundations of land use in dehkan and household farms, identifies existing problems in land accounting, financial support, and the application of modern agrotechnologies. Based on a sociological survey conducted in the Ishtikhan district of Samarkand region, the main factors affecting land use efficiency are assessed. The study highlights the importance of introducing geoinformation technologies, strengthening institutional mechanisms, and expanding support services to improve land productivity and farm incomes.
15.01.2026 Ko`rish Yuklab olish
Ushbu maqola barqaror iqtisodiy o‘sish uchun kapital bozorini rivojlantirishning ahamiyatini nazariy tushunchalar, xalqaro empirik dalillar va O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar kontekstida o‘rganadi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, kapital bozorining rivojlanishi investitsiya oqimlarini oshiradi, moliyaviy vositachilikni yaxshilaydi, innovatsiyalarni qo‘llab-quvvatlaydi va uzoq muddatli makroiqtisodiy barqarorlikka hissa qo‘shadi. O‘zbekiston bozorining tuzilmasini xalqaro ilg‘or tajribalar bilan solishtirish orqali maqola asosiy institutsional muammolarni aniqlaydi va kapital bozorini chuqurlashtirish bo‘yicha aniq siyosiy tavsiyalarni taklif qiladi.
15.01.2026 Ko`rish Yuklab olish
Ushbu ilmiy maqola qishloq xo‘jaligi sektorida aniq dehqonchilik, tuproqni muhofaza qilish va aqlli irrigatsiya (Smart Irrigatsiya) kabi yashil texnologiyalarni joriy etishning kompleks iqtisodiy samaradorligini baholaydi. Tadqiqot nafaqat fermer xo‘jaligi darajasidagi (mikroiqtisodiy) daromad-xarajat tahlilini, balki atrof-muhit xizmatlarining total iqtisodiy qiymatini ham hisobga olgan holda makroiqtisodiy barqarorlikka ta’sirini tahlil qiladi. Mikroiqtisodiy tahlil shuni ko‘rsatadiki, bu texnologiyalar kirish xarajatlarini keskin kamaytirish orqali sezilarli rentabellikka erishadi; masalan, aniq dehqonchilik texnologiyalaridan foydalanishda 10:1 gacha foyda-xarajat nisbati kuzatiladi. Makroiqtisodiy darajada, O‘zbekistonning irrigatsiyani modernizatsiya qilish bo‘yicha amalga oshirayotgan investitsiyalari (yiliga 540 million m3 suv va 165 million kVt/soat energiya tejamkorligi) resurs tanqisligi sharoitida mintaqaviy iqlimiy xatarlarni yumshatishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Tadqiqot natijalari moliyaviy cheklovlar, yerga egalik huquqi bo‘yicha noaniqlik va institutsional to‘siqlarni bartaraf etish uchun maqsadli subsidiyalar, yashil moliya mexanizmlari (masalan, SUNREF/AGREENFI kredit liniyalari) va bozorni rivojlantirish siyosatini qo‘llash zarurligini ta’kidlaydi.
15.01.2026 Ko`rish Yuklab olish
Qishloq xoʻjaligi (QX) sektori global ekotizimlarning 60 foizini ishlatadigan va dunyo aholisining 40 foizini yashash manbai bilan ta’minlaydigan eng yirik tarmoq bo‘lib qolmoqda. Shunday qilib, iqtisodiyotni “yashillashtirish” qishloq xoʻjaligisiz erishib boʻlmaydigan jarayon hisoblanadi. Bu esa sohani resurslarga qaramlikdan voz kechishga va yangi raqobatbardoshlik paradigmasini qabul qilishga majbur qiladi. Ushbu maqola yashil iqtisodiyot sharoitida qishloq xoʻjaligi mahsulotlarining raqobatbardoshligini oshirishning uchta asosiy omilini – texnologik va amaliy innovatsiyalar orqali operatsion xarajatlarni kamaytirish, xalqaro sertifikatlash va brendlash strategiyalari orqali bozorga kirish va qiymatni oshirish, hamda siyosiy va moliyaviy qoʻllab-quvvatlash orqali investitsiya riskini kamaytirish – tahlil qiladi. Tahlil shuni koʻrsatadiki, Aniq Dehqonchilik va Agroekologiya kabi barqaror amaliyotlar resurslardan foydalanish samaradorligini kafolatlab, operatsion xarajatlarni pasaytiradi, natijada yuqori net foyda olinadi. Sertifikatlash tizimlari (masalan, organik sertifikat) chakana bozorlarda non-organik mahsulotlarga nisbatan 20% dan ortiq narx premiumlarini olish imkonini beradi. Biroq, ushbu iqtisodiy ustunlikka erishish koʻpincha yashil moliya mexanizmlari, subsidiyalarni isloh qilish va institutsional cheklovlarni bartaraf etish orqali qoʻllab-quvvatlanadigan keng miqyosli qabul qilish strategiyalariga bogʻliqdir. Raqobatbardoshlikni oshirishning kaliti bu texnik va bozor mexanizmlarini mustahkam siyosiy ramka ichida birlashtirishdan iborat.
15.01.2026 Ko`rish Yuklab olish