Маданий меросни тадқиқ этишда терминологик аниқлик масаласи бугун алоҳида аҳамият касб этмоқда. ЮНЕСКОнинг 2003 йилги Номоддий маданий меросни муҳофаза қилиш тўғрисидаги конвенциясида номоддий мерос авлоддан авлодга ўтиб келадиган амалиётлар, тасаввурлар, ифода шакллари, билим ва кўникмалар, шунингдек, улар билан боғлиқ ашёлар ва маданий маконлар мажмуи сифатида талқин этилади [1]. Демак, унинг марказида моддий объектнинг ўзи эмас, балки уни яратаётган, сақлаётган ва кейинги авлодга узатаётган инсон, жамоа, ижро амалиёти ва билим тизими туради. Шу нуқтаи назардан археологик ёдгорлик, меъморий иншоот ёки музей ашёси асосан моддий маданий меросга мансуб бўлса, ҳунармандчилик маҳорати, оғзаки анъана, ижрочилик, маросим ва уларни узатиш механизми номоддий мероснинг асосий тадқиқот объектидир.
11.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
Maqolada Pavel Petrovich Benkov (1879-1949) hayoti va ijodiy faoliyati tarixiy-san’atshunoslik nuqtayi nazaridan o‘rganilib, Qozon va Peterburgdagi kasbiy shakllanishi, Yevropa badiiy tajribasi, teatr-dekoratsiya ishlari hamda O‘zbekiston, ayniqsa Samarqand davridagi ijodi o‘zaro bog‘liq jarayonlar sifatida tahlil qilinadi. Rus akademik-realistik maktabi, XIX asr oxiri plener rangtasviri va impressionistik rang sezgirligining Benkov asarlaridagi davomiyligi ochib beriladi. “Buxorodagi yopiq bozor”, “Xivalik qiz”, “Hovuz yonida suv tashuvchilar”, “Dutor tutgan qiz” va kechki Samarqand manzaralari kompozitsiya, yorug‘lik, rang va ijtimoiy mazmun mezonlari bo‘yicha qiyosiy ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot Benkovni tayyor uslubni ko‘chirgan ijodkor emas, balki rus rangtasvir an’analarini mahalliy madaniy makon bilan ijodiy sintez qilgan rassom va pedagog sifatida talqin etadi.
11.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
Ushbu maqolada Xiva anʼanaviy uy-joy meʼmorchiligiga xos milliy bezak elementlarining badiiy, estetik va amaliy xususiyatlari hamda ularni zamonaviy dizayn muhitida qoʻllash imkoniyatlari tahlil qilinadi. Xorazm meʼmorchiligida shakllangan yogʻoch oʻymakorligi, naqshinkor ustunlar, ayvonlar, ganch bezaklari, geometrik va oʻsimliksimon naqshlar milliy badiiy tafakkurning muhim ifodasi sifatida oʻrganiladi. Shuningdek, anʼanaviy bezaklarni zamonaviy interyer, mebel va dekorativ buyumlar dizayniga moslashtirish tamoyillari yoritiladi.
11.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
В статье исследуется книжное оформление как одно из ключевых направлений прикладного декоративного искусства тюркского мира в контексте задач сохранения и популяризации культурного наследия. На основе анализа исторического развития тюркской книжной миниатюры, орнаментальных систем и колористических традиций (Условный кодекс, тимуридская и османская миниатюра, казахская и турецкая орнаменталистика) рассматривается эволюция цветоведческих принципов от средневековых канонов к современной практике дизайна книги. Особое внимание уделено проблеме цветовосприятия: семантике цвета в тюркской художественной культуре, физиологическим и психологическим закономерностям восприятия книжной графики, а также влиянию национальной цветовой традиции на чтение и эмоциональное освоение текста. Выявлено, что системное применение данных цветоведения (колориметрические стандарты, модели RGB/CMYK/Pantone, теория цветовых гармоний, психофизиология чтения) в проектировании современной книги, издательской серийности и цифровых изданий позволяет превращать книжное оформление в действенный инструмент трансляции культурного кода тюркских народов. Сформулированы перспективные направления: создание атласов тюркской орнаментальной колористики, внедрение цифровых палитр национальных ремесленных школ, стандартизация репродуцирования миниатюр, развитие образовательных
11.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
Мақолада 2025 йилда Қозоғистоннинг Алмати шаҳрида очилган Almaty Museum of Arts (ALMA) - Марказий Осиёдаги замонавий ва модерн санъатга ихтисослашган биринчи хусусий музейнинг ташкил топиши, коллекция сиёсати ва илк фаолият йили таҳлил қилинади. Асосий эътибор музейнинг очилиш кўргазмаси “Қонақтар” (Меҳмонлар) лойиҳасига қаратилган. Кўргазма меҳмондўстлик анъанаси ва миграция тарихини Қозоғистон санъати орқали талқин қилиб, хусусий коллекцияни миллий-тарихий хотира билан боғлаш тажрибасини намойиш этди.
11.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
Maqolada amaliy bezak san’ati milliy meros sifatida, uning zamonaviy tasviriy san’at, xususan natyurmort janridagi talqini tahlil qilinadi. Natyurmort buyum olamini badiiy idrok etishning ixcham shakli sifatida amaliy san’at merosining tasviriy “arxivi” va uni zamonaviy ma’noda qayta o‘qish maydoni deb ko‘riladi. O‘zbek rassomlari ijodi (Sh.Hasanova, Usto Mumin, R.Ahmedov, A. Ikromjonov) misolida milliy merosning natyurmortda talqin etilishining uchta strategiyasi aniqlanadi: hujjatlashtiruvchi, stilistik-dekorativ va kontseptual-reflektiv. Tadqiqot natijalari meros va zamonaviylik munosabati ko‘chirmadan dialogga o‘tayotganini ko‘rsatadi.
11.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
Ushbu maqolada Yunon-Baqtriya podsholigi davri moddiy madaniyati, xususan, sopol va metall idishlar, zargarlik va bezak anjomlarining plastik shakllari hamda ranglar palitrasini zamonaviy brending va korxona uslubi yaratishda qo‘llash imkoniyatlari tadqiq etiladi. Qadimiy sharqona va antik vizual elementlarning zamonaviy dizayndagi simbiozi tahlil qilinadi va brending loyihalarida milliy-tarixiy merosdan foydalanish bo‘yicha metodik tavsiyalar beriladi.
10.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
В статье исследуется трансформация потребительских предпочтений в контексте современных тенденций развития модной индустрии Центральной Азии. Актуальность исследования обусловлена изменениями социокультурной среды, переосмыслением национального культурного наследия и поиском новых форм выражения культурной идентичности средствами современного дизайна одежды. Особое внимание уделяется взаимодействию потребительского спроса, культурного кода и актуальных направлений региональной моды, включая интеграцию традиционных мотивов в современные дизайнерские практики и развитие локальных брендов. Цель исследования заключается в выявлении ключевых тенденций модной индустрии Центральной Азии, определении характера изменений потребительских предпочтений и анализе факторов, влияющих на формирование спроса на одежду, сочетающую культурную самобытность и современные эстетические решения. Результаты исследования направлены на выявление особенностей взаимосвязи между культурными традициями, актуальными модными тенденциями и потребительским спросом, а также на определение роли культурного кода в формировании современной модной идентичности Центральной Азии.
10.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
В статье исследуются роль и значение библиотечно-информационных ресурсов в источниковедческом изучении декоративно-прикладного искусства тюркского мира. Анализируются возможности библиотечных фондов, редких изданий, рукописей, библиографических указателей, научных каталогов и цифровых информационных платформ при изучении ковроткачества, керамики, ювелирного искусства, художественной обработки металла и дерева, вышивки, миниатюры и других видов искусства, отражающих историко-культурное развитие тюркских народов. Методологическую основу исследования составляют системный подход, источниковедческий анализ, сравнительный анализ и методы классификации. В результате исследования обосновывается значимость библиотечно-информационных ресурсов для определения исторических, технологических, семантических и региональных особенностей произведений искусства, систематизации научной информации и сохранения культурного наследия в цифровой среде.
10.11.2026 Ko`rish Yuklab olish
ХХ аср бошларидаги ўзбек адабиёти ва миллий маърифатпарварлик ҳаракати ривожига муносиб ҳисса қўшган шоир, ёзувчи, педогог, таржимон ва маърифатпарвар Машриқ Юнусов — Элбекнинг ҳаёти ва ижодий мероси, унинг миллий адабиёт тарихида тутган ўрни ҳамда Олий таълим тарихи музейи экспозициясида шоир ижодига оид материалларнинг намоён этилиши масалалари ёритилади. Элбекнинг адабий-маърифий фаолияти, асарларида илгари сурилган миллий ўзлик, илм-маърифат, ватанпарварлик ва инсонпарварлик ғояларининг аҳамияти таҳлил қилинади. Шунингдек, музей экспозициясининг ёш авлодни миллий ва маънавий қадриятлар руҳида тарбиялашдаги ўрни ҳақида фикр юритилади.
10.11.2026 Ko`rish Yuklab olish